KOGELVIS

Gruwelijk mooi totaaltheater

‘Gruwelijk. Mooi. Als een religieus ritueel.’ | Groene Amsterdammer

De alom geprezen theatervoorstelling Kogelvis vertelt het onvoorstelbare maar waargebeurde levensverhaal van Jeffrey Dahmer. De voorstelling is geselecteerd  als beste productie op locatie en zal tijdens het Nederlands Theaterfestival vier maal te zien zijn in het Internationaal Theater Amsterdam. De Arnhemse gezelschappen Introdans, Het Gelders Orkest i.s.m. het Nationaal Jeugd Orkest en Toneelgroep Oostpool gingen eerder dit jaar met Musis en Stadstheater Arnhem een bijzondere samenwerking aan. Vier jonge acteurs, een speciaal samengesteld strijkkwartet van het Nationaal Jeugd Orkest i.s.m. Het Gelders Orkest en twee sterdansers van Introdans zoeken onder regie van Marcus Azzini op een liefdevolle manier de grens op tussen schoonheid en afschuw. 

Een mens, net als jij en ik

Kogelvis vertelt het onvoorstelbare maar waargebeurde verhaal van Jeffrey Dahmer, die in de jaren ‘80 zeventien jonge mannen het leven ontnam. Hij was een van de eerste 'celebrity serial killers' en is gemythologiseerd in shockumentaries, gemerchandised tot actiepop en verafgood met fanbrieven.

Regisseur Marcus Azzini: “Hij was natuurlijk een monster, die gruwelijke dingen heeft gedaan. Maar hij is en blijft ook een mens. Net als jij en ik. Er is een reden waarom hij is wie hij is, wie hij was en wie hij geworden is. We gebruiken zijn levensverhaal niet om te shockeren, maar om iets te begrijpen over de donkere kant van de mens. Over wat mensen drijft om zoiets te doen. Het is geweldig dat we Kogelvis samen met de partners een tweede leven kunnen geven. Muziek en dans voegen verbeelding toe aan de taal, een verrijking.”

Kogelvis beleef je als een Hitchcock film; te spannend om naar te kijken en te intrigerend om het niet te willen zien. Een voorstelling over het je willen overgeven aan wat niet mag, of willen bezitten wat niet kan.

Bijzondere Arnhemse samenwerking

In 2016 stond Kogelvis onder regie van Marcus Azzini als intieme lunchvoorstelling in Theater Bellevue in Amsterdam. De voorstelling is destijds lovend ontvangen door zowel pers als publiek. De Arnhemse topgezelschappen maakten hier totaaltheater van wat door het Nederlands Theater Festival werd verkozen als beste productie op locatie. Voor de uitvoering wordt het toneelspel verrijkt met een strijkkwartet bestaande uit musici van het Nationaal Jeugd Orkest in samenwerking met Het Gelders Orkest, dat delen uit Tristan en Isolde van Wagner speelt, en twee dansers van Introdans, die beiden hun sporen hebben verdiend als danser en choreograaf.

Over Kogelvis verscheen eerder in de pers:

'Gruwelijk mooi totaaltheater' | ★★★★★ Theaterkrant
'Bloedstollende thriller' | ★★★★ Theater.nl
‘Je proeft de jongensachtige levenslust’ | ★★★★ Parool
‘Krachtige sterke toneeltekst in intieme enscenering’| ★★★★ Theaterkrant
‘Regisseur Marcus Azzini kiest voor een donkere, dreigende symboliek met een weergaloos slotbeeld.’ | ★★★ NRC Handelsblad

tekst Nick Bruckman | regie Marcus Azzini | spel Thomas Cammaert, Abe Dijkman, Bart van den Donker en Chiem Vreeken (vervangt Jurriën Remkes) | componist Wagner | bewerking van Tristan en Isolde | dansers Jorge Pérez Martínez en Rutkay Özpinar | musici Reinout Pauwels en Ernst Jan Vos (viool), Hessel Moeselaar (altviool), Arnau Rovira i Bascompte (cello)| choreografie Jorge Pérez Martínez en Rutkay Özpinar | kostuums Marcus Azzini | kostuumatelier Femke van Neerven | techniek Gert-Jan Bos, Wiel Coopmans, Jurriaan Giele, Marc Klaver | regieassistent Charli Chung | casting dansers Roel Voorintholt | coach musici Cecile Huijnen (concertmeester HGO) | een coproductie van Toneelgroep Oostpool, Introdans, Het Gelders Orkest, Musis en Stadstheater Arnhem | origineel geproduceerd door Toneelgroep Oostpool en Theater Bellevue | met dank aan het Nationaal Jeugd Orkest

“We hebben het geluk dat we in Arnhem gehuisvest zijn. Deze stad heeft een theatergezelschap, een dansgezel­schap en een orkest; de perfecte situatie om zo’n samenwerking aan te gaan! Het is het Arnhemse culturele, artistieke klimaat dat dit alles mogelijk maakt. En dat is heel spannend, exciting,” aldus Marcus Azzini, regisseur van Kogelvis en artistiek directeur Toneelgroep Oostpool.

De samenwerking rondom Kogelvis is onderdeel van de Lauwersgracht Alliantie. Binnen deze alliantie onderzoe­ken Introdans, Het Gelders Orkest, Toneelgroep Oostpool en Musis & Stadstheater Arnhem hoe ze kunnen samenwerken om het publiek beter te bedienen, hun bedrijfsvoering kunnen verbeteren en hun positie in het (inter)nationale kunstenlandschap kunnen verstevigen. Daarbij wordt ook de mogelijkheid verkend van geza­menlijke huisvesting bij Stadstheater Arnhem aan het park Lauwersgracht.

Regisseur Marcus Azzini
Marcus Azzini (1971) is artistiek directeur en regisseur bij Toneelgroep Oostpool. De afgelopen jaren regisseerde hij zowel grootschalige voorstellingen als kleine zaal voorstellingen, waaronder Demonen, On the Road, Tramlijn Begeerte (genomineerd voor de Toneel Publieksprijs 2013), Angels in America (selectie Nederlands en Vlaams Theaterfestival 2015, Arlecchino voor Vincent van der Valk), De Onrendabelen en They are just kids (selectie Nederlands Theaterfestival 2016). Een pleidooi voor groei, verandering en saamhorigheid loopt als een rode draad door zijn werk. De personages in zijn voorstellingen zijn kwetsbaar tot op het bot en strijden om gezien te worden voor wie ze zijn. Marcus toont met een grote lading mededogen de menselijke zoektocht naar contact en zelfstandigheid.

Schrijver Nick Bruckman
Nick Bruckman studeerde aan Drama Centre London. Hij werkte als regieassistent onder andere bij De Utrechtse Spelen (Theater Utrecht) en het Staatstheater Stuttgart en was lid van de Royal Court Writers Group 2015. Kogelvis is zijn toneeldebuut.

Acteurs

Chiem Vreeken
Chiem Vreeken (1987) studeerde in 2010 af aan de acteursopleiding op ArtEZ Toneelschool in Arnhem. Hiervoor volgde hij de internationale theatervooropleiding bij ITS DNA in Amsterdam. Tijdens zijn studie aan ArtEZ speelde Chiem o.a. in Midzomernachtsdroom van Toneelgroep Oostpool, onder regie van Marcus Azzini. Chiems afstudeervoorstelling Blue Remembered Hills werd geregisseerd door Sarah Moeremans.
Na zijn afstuderen speelde Chiem o.a. in De Storm, Clyde en Bonnie, Stilte, Mehmet de Veroveraar, Pinokkio, King Lear en de Rechtvaardigen. Bij Toneelgroep Oostpool speelde hij in De Onrendabelen en De Lankmoedigen uit het drieluik van Joeri Vos en in de voorstelling iHo, geregisseerd door Marcus Azzini en in Robin Hood in regie van Sarah Moeremans. Voor televisie speelde hij hoofdrollen in de serie Voetbalmaffia en de op het NNF uit te komen one-night-stand film Freefight.

Thomas Cammaert
Thomas Cammaert (1984) studeerde in 2006 af aan de Amsterdamse Toneelschool & Kleinkunstacademie. Hij speelde de eerste periode na zijn afstuderen voornamelijk in toneelstukken bij Het Toneel Speelt, Toneelgroep Amsterdam en de Theatercompagnie. Daarna stond hij onder andere in de musicals Ramses en Sonneveld en speelde hij de rol van Erik Hazelhoff in Soldaat van Oranje. Thomas is bij het publiek bekend geworden door zijn rol van Joop Admiraal in de televisieserie Ramses en als mol in het vorige seizoen van Wie is de Mol?. Ook speelde hij in verschillende films, waaronder Sonny boy, Ja, ik wil en Publieke Werken. Eerder dit seizoen was Thomas bij Toneelgroep Oostpool te zien in Romeo en Julia en bij Toneelgroep Amsterdam in De Meiden.

Abe Dijkman
Abe Dijkman (1993) studeerde in 2016 af aan de Amsterdamse Toneelschool & Kleinkunstacademie. Voor zijn stage speelde hij bij Toneelgroep De Appel de rol van Barend in Op hoop van zegen. Zijn afstudeervoorstelling alles zwart werd geregisseerd door Marcus Azzini. Na zijn afstuderen speelde hij bij Toneelgroep Oostpool in Een Meeuw, iHo, Allemaal Mensen en Romeo en Julia. Op film- en televisiegebied was hij onder andere te zien in de televisieserie Willemspark en in de speelfilm De ontmaagding van Eva van End.

Bart van den Donker
Bart van den Donker (1990) studeerde in 2016 af aan de Amsterdamse Toneelschool & Kleinkunstacademie en is sindsdien werkzaam als schrijver en acteur. Hij speelde tijdens zijn stage bij Toneelgroep De Appel en Theater Branoul en was na zijn afstuderen te zien in Soldaat van Oranje. Verder is Bart op film en televisie onder andere te zien geweest in Jeuk, Mannen van Mars, Rokjesdag en Het Klokhuis. Eerder dit seizoen speelde hij in Romeo en Julia van Toneelgroep Oostpool.

Dansers

Rutkay Özpinar
Rutkay Özpinar (1991) is een Turks/Nederlandse danser en choreograaf. Hij is geboren in Doetinchem en begon op zijn tiende met dansen. Na ervaring te hebben opgedaan in diverse dansstijlen bij o.a. RijnIJssel in Arnhem, besloot Rutkay op zijn negentiende om zich te specialiseren in moderne dans. Hij studeerde aan Codarts Hogeschool voor de Kunsten in Rotterdam. Özpinar danste onder andere bij De Dutch Junior Dance Division en Introdans. Bij De Dutch Junior Dance Division ontdekte hij zijn talent voor choreografie. Hij ontwikkelt deze passie vanaf 2014 bij Korzo in Den Haag waar hij tot op heden als choreograaf werkt. Hij is een van de jongste choreografen van Nederland en danst ook in zijn eigen creaties. Na een aantal nominaties werd Rutkay in 2016 een van de winnaars van de BNG Bankprijs voor ‘Excellent Talent’. Zijn werken waren o.a. te zien tijdens Holland Dance Festival, CaDance Festival, Free to Move Gala, Duo/Solo Festival de Danse Senegal en DansClick 18.

Jorge Pérez Martínez
Echt voor de hand liggend was het in zijn geboorteplaats Almansa, in de Spaanse regio Castilla-La Mancha, niet: een jongen die danser wilde worden. Maar Jorge Pérez Martínez (1980) heeft altijd kunnen rekenen op de steun van zijn ouders. Op zijn twaalfde begon Jorge met balletlessen, vier jaar later ging hij naar het Real Conservatorio Profesional de Danza in Madrid. Al tijdens zijn opleiding liep hij stage bij de Santamaría Dance Company en vervolgens danste hij, ook in Madrid, een jaar bij het Ballet Carmen Roche. Maar hij wilde méér: weg uit Spanje, waar, volgens hem, de opleidingen goed zijn, maar het aanbod aan dansgezelschappen beperkt is, en meer van de (dans)wereld zien. Twee jaar danste Jorge bij het Stadttheater Ballet in het Zwitserse Bern. Daarna maakte hij, in 2004, de overstap naar Introdans. In een talentenprogramma van Introdans maakte Jorge in 2009 zijn eerste choreografie. Inmiddels heeft hij, naast zijn carrière als danser, meer werken gemaakt, zowel voor Introdans als voor Ballett Eisenach (D). Hij reist de wereld over als repetitor en choreograaf. Choreografieën van Jorge Pérez Martínez op het repertoire van Introdans zijn Umbra (2009), enticing manners (2011), Lines (2013), Pockets to Unfold (2015) en Azul (wereldpremière 2017). Vanaf september 2018 is hij balletmeester bij Introdans.

Musici

Reinout Pauwels
Reinout Pauwels (1995) begon op de leeftijd van 6 jaar met het volgen van vioolles bij Vania Batchvarova. Tegelijkertijd volgde hij ook lessen piano aan het stedelijk conservatorium te Leuven. Tijdens deze periode volgde hij muziekstages en masterclasses bij o.a. Yossif Ivanov, Irina Medvedeva, Lei Wang, Robert Szreder en Elisa Kawaguti. Reinout heeft zijn bacheloropleiding afgerond aan het LUCA school of arts campus Lemmens bij Elisa Kawaguti met grote onderscheiding en vervolgt zijn studie nu aan het conservatorium Maastricht bij Piotr Jasiurkowski. Hij is actief bij o.a. Frascati Symphonic, Le Collectif Musical en het NJO.

Ernst Jan Vos
Ernst Jan Vos (1996) studeert op dit moment aan het Conservatorium van Amsterdam bij Maria Milstein. Vanaf 2006 heeft hij les gehad van Natalia Morozowa aan het Conservatorium van Rotterdam en in 2010 bij Lex Korff de Gidts op de Sweelinckacademie aan het Conservatorium van Amsterdam. Als medeoprichter van het Arkovsky Sextet heeft hij concerten gegeven in verschillende zalen. Hij kreeg masterclasses van Gerhard Schulz, Philippe Graffin, Ilya Grubert, Eszter Haffner, Stephan Picard, Dmitry Ferschtman, Reinbert de Leeuw, Gary Hoffman, leden van het State Borodin Quartet, het Jerusalem Quartet en het Pavel Haas Quartet. Ernst Jan is winnaar van verschillende prijzen bij het SJMN concours en het Prinses Christina Concours. Op dit moment bespeelt Ernst Jan een Johannes Theodorus Cuypers viool, gebouwd in 1800, ter beschikking gesteld door het Nationaal Muziekinstrumenten Fonds.

Hessel Moeselaar
Hessel Moeselaar (1995) studeert altviool aan het Conservatorium van Amsterdam bij Marjolein Dispa. Hessel won verschillende prijzen op concoursen en volgde masterclasses bij o.a. Tabea Zimmerman, Nobuko Imai, Daniel Bard, Jürgen Kussmail en de cellist Gavriel Lipkind. Hij heeft deelgenomen aan verschillende zomercursussen en festivals en speelde als solist met het Promenade Orkest, het Britten Jeugd Strijkorkest, en het Nederlands Jeugd Strijkorkest. Samen met de altviolisten Geerten Feller en Floris Faber vormt hij het ensemble 3Violas. Sinds 2016 begeleidt Hessel regelmatig lezingen over Muziek en het Brein van neuropsycholoog Erik Scherder. Hessel is nauw verbonden met Stichting Kinderen Kanker Vrij (KIKA), waardoor hij op verschillende events speelde, zoals de nationale acties van ‘Samen tegen Kinderkanker’, en tijdens de Run for Kika. Hij speelt op een altviool, gebouwd door Max Möller in 1946, en op een strijkstok van Charles Espey, beide in bruikleen van het Nationaal Muziekinstrumenten Fonds (NMF).

Arnau Rovira i Bascompte
Arnau Rovira i Bascompte is geboren in 1993. Op zevenjarige leeftijd begon hij cello te spelen op de muziekschool in Berga, het Spaanse stadje waar hij was geboren. Toen hij achttien was, verhuisde hij naar Barcelona om aan het conservatorium van de stad bij docent Lito Iglesias te studeren. Hij studeerde cum laude af op de cello.
In 2013 besloot hij naar Nederland te verhuizen om muziek te studeren aan Het Utrechts Conservatorium (HKU) met Timora Rosler als hoofddocent. In 2017 voltooide hij zijn studie en won de aanmoedigingsprijs tijdens de Emir Steyerberg Prijs van het Conservatorium. Momenteel studeert hij voor zijn master aan de Hochschule für Musik und Tanz Köln onder leiding van Maria Kliegel.
Hij heeft veel ervaring met orkesten en was lid van verschillende nationale jeugdorkesten, zoals het JONC (Catalaanse Nationaal Jeugd Orkest) en het NJO (Nationaal Jeugd Orkest). Momenteel staat hij op de invallijst van het GMJO (Gustav Mahler Jugendorchester).

De musici van het Nationaal Jeugd Orkest worden begeleid door Cécile Huijnen, concertmeester van Het Gelders Orkest.

Cécile Huijnen
Cécile Huijnen won op jonge leeftijd een aantal prijzen, waaronder de hoofdprijs van het Oskar Back Vioolconcours en de Badingsprijs in 1987. Zij studeerde cum laude af en werd daarna aangesteld als concertmeester van het Nederlands Balletorkest. Sinds 2000 is zij concertmeester van Het Gelders Orkest. Hier leidt zij ook haar eigen kamerorkestprogramma’s met barok- tot 20e-eeuwse repertoire. Daarnaast is zij een veelgevraagd gastconcertmeester in binnen- en buitenland: ze werkte met dirigenten als Neville Marriner, Lorin Maazel en Valeri Gergiev. Als solist profileerde Huijnen zich met laatromantische vioolconcerten zoals Barber, Shostakovitsj en Korngold, en ze werkte samen met solisten als Gary Hoffman, Maximilian Hornung en Rick Stotijn. Ze had de muzikale leiding in de productie Kwartet van Toneelgroep Oostpool en ze toert regelmatig als solist met het Nederlands Danstheater. Naast werkzaamheden als auditiecoach en jurylid van concoursen, vormt zij sinds 2012 een vast duo met accordeoniste Marieke Grotenhuis. Het debut album Dance uit 2015 werd bejubeld door nationale en internationale pers. Op radio 4 is Huijnen gastpanellid van het programma Discotabel, en sinds 2017 schrijft zij wekelijks columns voor het programma Passagio van de KRO-NCRV en de website Classics To Go.

Een gesprek met Marcus Azzini over de voorstelling, de donkere kant van de mens en de bijzondere samenwerking die deze voorstelling tot stand brengt.

Hoe ben je op het idee gekomen om een voorstelling over seriemoordenaar Jeffrey Dahmer te maken?
Schrijver Nick Bruckman is de eigenlijke initiator van het project; Kogelvis is zijn toneeldebuut. Het stuk komt niet voort uit een soort sensatiezucht, maar is ontstaan vanuit een fascinatie voor de donkere kant van de mens. Jeffrey was de eerste seriemoordenaar ooit die ik op tv zag. Wat indruk op me maakte was dat hij zoveel mensen op een monsterlijke manier heeft vermoord en er toch zo normaal uit zag. Dat hij ook gewoon een mens was, net als jij en ik. Het was de eerste keer dat ik die gedachte maakte: dat je buurman of iemand uit je familie dus ook zoiets zou kunnen doen. Hoe kan een mens, die er zo normaal uitziet, dit soort monsterlijke dingen doen?
Het is niet de insteek van de voorstelling om Jeffrey Dahmers leven te eren. We maken hem niet tot een idool, of een held, het is niet een biopic, niet Jeffrey de musical. Daar is de voorstelling absoluut niet voor bedoeld. Tijdens de repetities hebben we ons ook steeds afgevraagd: is dit sensatiezucht? Hoe geven we hier actualiteit aan, in wat voor vorm kunnen we dit verhaal gieten en onteren we eigenlijk niet de slachtoffers? Er zijn veertien mensen dood gegaan, die allemaal nabestaanden hebben, families, moeders, vaders, broers, zussen. We wilden er daarom ook met heel veel respect mee omgaan. Nick heeft in zijn tekst een manier gevonden om het verhaal te vertellen zonder alleen te focussen op de gruwelijkheden.

Hoe brengen jullie hem in beeld?
In de voorstelling hebben we het personage Jeff opgesplitst. Er zijn twee acteurs die twee verschillende kanten van de man laten zien. Jurrien Remkes toont de daadkrachtige en fysieke kant van Jeff, en Bart van den Donker speelt meer de verteller, de denker, de twijfelaar. Degene die het, met een bepaalde afstand, in woorden en gedachtes probeert te vatten. Ze proberen Jeffrey niet na te doen of te kopiëren, het is echt een theaterpersonage geworden. Theatraliteit maakt het zintuiglijker en geeft het verhaal meer lagen, maakt het op een bepaalde manier ook draaglijk. Bovendien kijken we in Kogelvis via het personage Rita, een van de nabestaanden, gespeeld door Thomas Cammaert. Zij heeft moeite om haar broertje los te laten, te accepteren wat er gebeurd is en door te gaan met haar leven. De voorstelling is een soort reconstructie voor haar. Zij heeft het navertellen van het verhaal nodig om de dood van haar broertje te kunnen verwerken, rust te vinden en los te laten. Dit accentueert nog meer dat het verhaal niet alleen over seriemoordenaar Jeff gaat, maar over zoveel meer dan dat. Door er live-muziek en dans aan toe te voegen geven we het verhaal nog meer lagen en maken we het nog zintuiglijker, ontroerender, menselijker.

Voor de cast, musici en dansers koos je voor allemaal mannen (ondanks de rol van Rita), waarom?
Jeffrey Dahmer had een mannenwereld om zich heen gecreëerd, er speelt geen enkele vrouw een rol in zijn verhaal. Dit wilde ik op het toneel terug laten komen. Daarnaast hebben we er ook voor gekozen Rita door een man te laten spelen om het publiek extra het besef te geven dat het gespeeld is. We gaan nooit volledig het realisme in, we maken geen documentaire of reconstructie, dat is niet het verhaal dat we willen vertellen.

Vanwaar de samenwerking met Introdans, Het Gelders Orkest en Musis & Stadstheater Arnhem?
In 2016 hebben we Kogelvis als intieme lunchvoorstelling op het toneel gebracht in samenwerking met Theater Bellevue. Nu wilden we de voorstelling een tweede leven geven, juist om er nog meer theatraliteit aan toe te voegen. We hebben het geluk dat we als stadsgezelschap in Arnhem gehuisvest zijn. Arnhem heeft een theatergezelschap, een dansgezelschap en een orkest; de perfecte situatie om zo’n samenwerking aan te gaan! Naast dans en muziek wilden we de voorstelling nog theatraler maken door een locatie te kiezen die ook echt als decor kan fungeren. Niet een klein, dicht theaterzaaltje dat de situatie heel erg zou kaderen, maar juist een plek die geen afgesloten black box is, om het verhaal nog spannender en opener te maken. De Muzenzaal van Musis is hier perfect voor. Het is alsof de personages daar verloren ronddwalen, verloren in dat gebouw. Het is het culturele, artistieke klimaat in Arnhem dat dit alles mogelijk maakt. En dat is heel spannend, exciting.

Kogelvis is op 6 & 7 september 2018 te zien in tijdens het Nederlands Theater Festival. Tickets >

Boek nu