Roberto Scafati

< >

Als jongen op balletles gaan, was in het Italië van de jaren zeventig allesbehalve vanzelfsprekend. “Al mijn leeftijdsgenoten zaten op voetbal. Ballet was, zo dacht men in die tijd in Italië nog, alleen voor homoseksuelen.” Dat denkbeeld zorgde ervoor dat Roberto Scafati – “na jaren ongelukkig te zijn geweest” – pas op latere leeftijd danslessen durfde te nemen en pas op zijn eenentwintigste (!), overigens met volle toestemming van zijn ouders, op de dansacademie in Rome, de Scuola Italiana di Danza, belandde. Vele jaren later, in 2001, zou hij de voetbalobsessie van zijn landgenoten als uitgangspunt nemen voor zijn hilarische choreografie Freistoss (vrije trap), waarin hij je dichter bij het spel laat komen dan welke live-voetbaluitzending ook. Met een vette knipoog toont de Italiaanse choreograaf, in slow motion, onder meer de melodramatische protesten van de spelers en de verhitte discussies met de scheidsrechter. Een speelse uiting van wraak, geeft hij lachend toe. “Het hele land ging weer eens uit zijn dak vanwege een voetbalkampioenschap, maar Italië presteerde dat jaar voor geen meter.”

Gekozen door Rudolf Nureyev

Na zijn dansopleiding in Rome studeerde Scafati (Rome, 1965) af aan de beroemde dansacademie van Rosella Hightower in Cannes. Hij deed vervolgens auditie bij het balletgezelschap van het Teatro di San Carlo in Napels, waar hij door niemand minder dan de legendarische Rudolf Nureyev uit zo’n driehonderd auditanten werd geplukt. Scafati: “‘You, you, come here’, riep hij. Ik kon het zó niet geloven.” Twee jaar danste Scafati bij het klassieke gezelschap en daarna nog eens twee jaar bij het Ballet van het Teatro dell’Opera in Rome, destijds onder leiding van de Italiaanse prima ballerina Elisabetta Terabust. “Daarna wilde ik mijn grenzen verleggen en meer ervaring opdoen in het moderne dansrepertoire.” Zo belandde hij in het Duitsland, waar hij bij het balletgezelschap van Theater Ulm, eerst solist was, daarna balletmeester en vanaf 2009 negen jaar lang artistiek directeur. Al tijdens zijn danscarrière maakte hij er zijn eerste creaties, nadat de toenmalige artistiek directeur hem gevraagd had om de choreografie van een nieuwe West Side Story-productie voor zijn rekening te nemen. In 2018 verruilde Scafati Ulm voor Trier, waar hij nu artistiek directeur en choreograaf is van de balletafdeling van Theater Trier.

Grote diversiteit

Kijk je naar de lijst van Scafati’s choreografieën dan valt vooral de grote diversiteit aan producties op: naast (eigentijdse interpretaties van) balletten als Het Zwanenmeer, Romeo en Julia en Coppélia maakte hij ook versies van bijvoorbeeld The Rocky Horror Show, Cabaret en Hair. “Ik houd van totaaltheater”, zegt hij daarover. “Behalve met dansers werk ik graag met acteurs en zangers en ik vind het een uitdaging om ook hen zo goed mogelijk te laten bewegen op het toneel.”
Hij heeft, zegt hij, dan ook niet één specifieke stijl. “Al mijn balletten zijn anders, omdat ik mij altijd door het verhaal laat leiden; het verhaal dicteert voor mij de bewegingen.” En een verhaal dat is er altijd. “Ook als ik een abstract werk maak.” Én humor. “Ik denk dat dat is wat mijn choreografieën het meeste bindt.”

Een droom die uitgekomen is

Zijn eerste samenwerking met Introdans – waar Scafati voor het programma GRUPO SPORTIVO (2019/2020) Freistoss heeft ingestudeerd – noemt hij ‘een droom die uitgekomen is’. “Ik ken geen choreograaf die níet dolgraag voor Introdans werkt”, zegt hij. “Het gezelschap staat internationaal bekend vanwege de uitstekende sfeer die er heerst en de open houding en bereidwilligheid van alle medewerkers, die echt alles voor je doen.” Maar er was, zegt hij, ook een zekere aarzeling. “Ik was aanvankelijk een beetje huiverig. De dansers van Introdans zijn natuurlijk fantastische dansers, maar Freistoss vereist ook andere kwaliteiten, je moet ook kunnen acteren.” Zijn angst was, zegt hij, totaal ongegrond. “Ze doen het uitstekend en hebben me zelfs geïnspireerd om hier en daar wat dingen in de choreografie te veranderen, toegespitst op hun persoonlijke kwaliteiten.”
  1. Freistoss (2019)