Regina van Berkel

Als danseres bij William Forsythes befaamde Ballett Frankfurt ontdekte Regina van Berkel (Den Haag, 1969) dat het ‘zelf creëren’ haar eigenlijk wel heel goed lag. “Billy’s werk ontstaat altijd in nauwe samenwerking met zijn dansers. Hij gaf ons voortdurend opdrachten, vroeg ons thema’s en filosofische gedachten in dans uit te werken, en al doende merkte ik: hé, dit is écht mijn wereld.” 
De eerste die dat oppikte, was Samuel Wuersten, artistiek directeur van het Holland Dance Festival. Hij vroeg Van Berkel in 1998 een solo voor het festival te maken en deze leverde haar meteen de Zilveren Theaterdansprijs van de Vereniging van Schouwburg- en Concertgebouwdirecties op. 

Op koninklijke grond

Vanaf dat moment ging het hard met haar choreografische ontwikkeling. Van Berkel begon werk te maken voor collega-dansers en bracht in samenwerking met haar artistieke- en levenspartner, decor- en lichtontwerper Dietmar Janeck, al gauw een compleet programma uit. In 2000 hakte ze de knoop door: ze zei Ballett Frankfurt vaarwel om zich geheel aan de choreografie te wijden. Sindsdien maakte ze producties voor onder meer Pretty Ugly Dance Company, Ballett Augsburg en Delattre Dance Company in Duitsland, het Portugese Gulbenkian Ballet, het Zwitserse Cathy Sharp Dance Ensemble, het Zweedse Göteborg Ballet, het New Yorkse Cedar Lake Contemporary Ballet en Nederlands Dans Theater 1. Ook heeft ze de afgelopen jaren een nauwe band opgebouwd met artistiek leider/choreograaf Martin Schläpfer, wat leidde tot diverse creaties voor zijn ballettmainz en, na Schläpfers overstap in 2009, het Düsseldorfse Ballett am Rhein. In 2005 creëerde Van Berkel bovendien Snakesense, waarmee de Nederlandse danseres Milou Nuyens de European Young Dancers-competitie in Warschau won. 
Daarnaast maakte Van Berkel producties voor diverse dansacademies en voor tal van kunstplatforms en dans- en muziekfestivals in onder meer Duitsland, Zwitserland, Canada en Nederland. Zowel voor Holland Dance Festival als het Gelderse NJO Muziekzomer Festival creëerde ze meermalen choreografieën. In 2012 maakte ze voorts On Royal Ground voor het Koninkrijksconcert. 

Uit de comfortzone

Van Berkel vertrekt in haar werk nooit vanuit een bepaalde formule of stijl. Bij elk nieuw project laat ze zich inspireren en uitdagen door de ruimte – die bij haar meestal níet een standaard theaterzaal is –, door de dansers met wie ze werkt én door het publiek voor wie ze haar choreografie maakt. “Ik sta open voor wat de dansers mij te bieden hebben, of ze nu piepjong zijn of heel ervaren, technisch enorm begaafd of juist als persoonlijkheid heel sterk. Ik lok ze graag uit hun tent, haal ze graag uit hun comfortzone.” 
Dat haar publiek lang niet altijd een typisch ‘danspubliek’ is, ervaart ze als verrijkend. “Ik heb de laatste jaren veel samengewerkt met orkesten en muzikale ensembles en dus vaak choreografieën gemaakt voor mensen die doorgaans vooral concerten bezoeken. Ik streef in die gevallen altijd naar een meerwaarde, naar een productie waarin muziek en dans elkaar echt versterken. Het is fijn om na afloop in gesprekken met toeschouwers te horen dat ze de muziek – door de dans – op een heel andere manier ervaren hebben.” 

Ruimtelijke beperking

Voor al haar producties ontwerpt Van Berkel zelf de kostuums en werkt ze, voor het decor- en lichtontwerp, samen met haar partner Dietmar Janeck. “Hij heeft zelf ook een dansachtergrond. We wisselen altijd ideeën uit, laten ons graag door de ander inspireren. Ik vind het uitdagend om te zien hoe een decorontwerp de beweging kan beïnvloeden en soms zelfs kan beperken.” 

Samenwerkingen

Een van de meest belangrijke nieuwe samenwerkingen voor Van Berkel is die met componist Louis Andriessen. In 2015 creëerde ze voor het NJO Muziekzomer Festival Workers Union, een avondvullende productie op acht live uitgevoerde werken van Andriessen. Voorts heeft ze regelmatig samengewerkt met multimediakunstenaar Bill Seaman, sounddesigner Hans Peter Kuhn en de componisten Gerard Brophy en Theo Verbey, die beiden diverse nieuwe composities voor haar schreven. Verbey componeerde ook de muziek voor Memory of a Shape, het monumentale, virtuoze en complexe werk voor een groot dansersensemble dat Van Berkel in 2009 voor ballettmainz creëerde en dat Introdans in februari 2017 op het repertoire neemt. Het is voor het eerst dat een van Berkels succeschoreografieën wordt gedanst door een ander gezelschap dan waar het oorspronkelijk voor gemaakt is. 

Prijzen 

Van Berkel kreeg haar dansopleiding in de voormalige jong-talentklas van het Nederlands Dans Theater onder leiding van Ivan Kramer en bij de Rotterdamse Dansacademie. Voordat ze van 1993 tot 2000 als soliste aan Forsythes Ballett Frankfurt verbonden was, danste ze bij Djazzex in Den Haag, Jan Fabre in Antwerpen en Saburo Teshigawara in Tokyo. Naast de Zilveren Theaterdansprijs ontving ze, in 1992, ook de Aanmoedigingsprijs van Stichting Dansersfonds ’79. 

 Balletten op het repertoire van Introdans:

  1.  Memory of a shape (2017)