José Limón

De Mexicaans-Amerikaanse danspionier José Limón (1908-1972) leeft in ons land vooral voort vanwege de door hem ontwikkelde moderne-danstechniek, die nog altijd op Nederlandse – en internationale – dansacademies en -scholen wordt onderwezen. Centraal hierin staan het gebruik van de adem, het vallen-en-terugveren-principe (‘fall and recovery’), en het meebewegen van het lichaam mét de zwaartekracht (in plaats van er tegenin). De Limón-techniek maakt je als danser uitermate sterk, maar leert je tegelijkertijd heel vrij te bewegen, zeker in het bovenlichaam.

Radicale wending

José Arcadio Limón was echter niet alleen een beroemde danspedagoog. Hij werd gezien als een van de beste dansers van zijn tijd en ontwikkelde zich tot een bevlogen choreograaf en artistiek leider. En dat terwijl hij pas op late leeftijd met dans in aanraking kwam. In zijn geboortestad Calicán werd hij vooral geboeid door het stierenvechten. Op zijn zevende verhuisde het gezin Limón van Mexico naar Los Angeles. Daar begon José op zijn achttiende aan een studie schilderkunst aan de University of California, maar al na een jaar gaf hij er de brui aan. Ontgoocheld liftte hij naar San Francisco, waar hij het ene na het andere baantje aannam om een bootreis naar New York te kunnen betalen. Het was daar dat zijn leven een radicale wending nam: een vriendin nam hem mee naar een recital van de danser Harald Kreutzberg en Limón was betoverd. Hij stortte zich op de dans, maakte kennis met het werk van tal van danspioniers, en studeerde bij én trad op in de gezelschappen van Doris Humphrey en Charles Weidman.

Mystiek-spiritueel

In 1946 richtte hij zijn eigen gezelschap op, waarvan Humphrey overigens – op zijn verzoek - tot haar dood in 1958 artistiek leider was. Onder haar stimulerende begeleiding groeide Limón uit tot een van de grootmeesters van de Amerikaanse moderne dans en met hun unieke dansstaal en rijke oeuvre hebben zij generaties dansers gevormd, waarbij Limón zich vooral ook sterk maakte voor de positie van de mannelijke danser. Zijn choreografieën zijn overwegend verhalend, zeer expressief en soms mystiek-spiritueel van aard en zoemen vaak in op maatschappelijke thema’s. Tot zijn bekendste creaties behoren The Moor’s Pavane, There is a Time, Missa Brevis, Psalm en The Winged, werken die inmiddels gerekend worden tot de klassiekers van de moderne dans. Tot aan zijn dood in 1972 bleef Limón zeer productief en zijn verdiensten voor de Amerikaanse moderne dans zijn met tal van prijzen en lectoraten bekroond.

Zeventig jaar

In 2016 viert de Limón Dance Company zijn zeventigste verjaardag. Niet alleen houdt het New Yorkse gezelschap Limóns choreografische nalatenschap met verve in ere, de groep brengt ook nieuw werk uit, waarin Limóns ideeën over beweging en theater uitgedragen worden op een manier die past bij deze tijd. Om het jubileum van de groep ook internationaal kracht bij te zetten heeft Introdans – dat al eerder een deel uit Limóns Psalm danste – als eerste Nederlandse gezelschap toestemming gekregen om het meesterwerk Missa Brevis uit te voeren. De bezielde en aangrijpende choreografie is gezet op een mis van de Hongaarse componist Zoltán Kodály.

 Balletten op het repertoire van Introdans:

  1. Een suite uit Psalm (2010)
  2. Missa Brevis (2016)