Dimitris Papaioannou

De Griekse multikunstenaar Dimitris Papaioannou danst en choreografeert, maar als je hem aanspreekt als danser of choreograaf, reageert hij verbaasd. “Zo denk ik nooit over mijzelf. Ik zie mijzelf eerder als een visueel kunstenaar die gebruikmaakt van het menselijk lichaam.” Papaioannou (Athene, 1964) werd oorspronkelijk opgeleid als schilder; de beroemde Griekse schilder Yannis Tsarouchis (1910-1989) was zijn leermeester. “Maar”, zo ontdekte hij gedurende zijn carrière, “ik ben een betere schilder op het toneel dan op het canvas.”

Een land vol halfnaakte lichamen

Als zestienjarige kon Papaioannou leven van zijn schilderkunst, maar hij werd nieuwsgierig naar andere kunstvormen en ontwikkelde zich tot striptekenaar- en schrijver. “Vandaaruit was het eigenlijk een kleine stap naar de choreografie: via dans kon ik de verhalen die ik daarvoor in strips vertelde voortaan in 3d verbeelden.”
De kennismaking met de dans verliep toevallig: Papaioannou ontmoette een vrouw die choreografe was en zij had jongens nodig. Papaioannou schreef zich in voor dansles, werd opgenomen in haar groep en raakte meer en meer geïnteresseerd in kunst maken met het lichaam. “Die fascinatie is ook niet vreemd: heel Griekenland staat vol met (beelden van) halfnaakte lichamen, we krijgen de interesse voor het lichaam met de paplepel ingegoten. Daarbij: schilderen is een eenzame bezigheid, ik ontdekte dat een deel in mij ook heel sociaal is en het toneel bood mij de gelegenheid om die sociale kant tot uiting te brengen.”

Olympische Spelen

Tegenwoordig werkt Papaioannou niet alleen als danser/performer en choreograaf, maar ook als regisseur en decor-, kostuum- en lichtontwerper. Van 1986 tot 2002 was hij verbonden aan het mede door hem opgerichte Edafos Dance Theatre. Grote bekendheid verwierf hij met de regie van mega-evenementen als de openings- en slotceremonie van de Olympische Spelen in Athene in 2004 en de openingsceremonie van de eerste Europese Spelen in Baku, Azerbeidzjan, in 2015. Het geeft hem, zegt hij, de mogelijkheid om ‘een menselijke boodschap’ aan een miljoenenpubliek mee te geven. Tegelijkertijd is Papaioannou de eerste om deze evenementen te bestempelen als propaganda, waarbij hij de cultuur en kunsten van een land inzet om, via de televisie, zoveel mogelijk mensen te bereiken. “Dat ik ‘ja’ zeg tegen zulke opdrachten, komt omdat ze mij de vrijheid geven om daarna weer tien jaar lang geheel mijn eigen gang te gaan en precies dat te doen wat ik wil.”

Pure magie

In zijn ‘vrije’ producties kan hij, zegt hij, negatief, kritisch en zwartgallig zijn. “Ik kan mijzelf tegenspreken als ik dat wil en ik hoef nooit toe te geven aan ‘cheezy’ emoties, ik kan alle sentimentele ballast wegstrippen. Eigenlijk moet ik mijzelf voortdurend in tweeën hakken: ik moet enerzijds mijn kinderlijke intuïtie behouden en anderzijds vanuit een intellectuele en buitengewoon cynische opstelling zorgen dat ik iets van waarde op de planken zet.” 
Wie beelden van zijn producties ziet (op internet staan diverse collages), wordt vooral verrast door de grote veelzijdigheid: zijn werk varieert van absurdistisch tot dramatisch en van strak minimalistische choreografieën tot de meest vreemde bewegingsexperimenten. De constante factor is dat Papaioannou steeds met minimale middelen pure magie weet te creëren.

In stilte

De laatste jaren gebruikt Papaioannou bij voorkeur geen muziek in zijn producties. Hij wil zo ‘puur’ en ‘strikt’ mogelijk zijn, zijn verhalen niet bij voorbaat al ‘kleuren’ en andere manieren vinden om ze kracht bij te zetten. In 2009 maakte hij voor de heropening van het Griekse Nationale Theater Nowhere, waaruit een fragment vanaf september 2016 op het repertoire van Introdans staat. De choreografie is gezet op het (door hem opgenomen) geluid van de krakende houten vloer in het theater in Athene. “Eerst heb ik geklaagd over dat geluid, maar uiteindelijk is het onderdeel van mijn productie geworden.” Met het fragment uit Nowhere maakte Papaioannou niet alleen zijn Nederlandse debuut; het is/was ook voor het eerst dat hij zijn werk bij een ander gezelschap instudeert/instudeerde.

Choreografieën van Dimitris Papaioannou op het repertoire van Introdans:
Nowhere (fragment, 2016).

 Balletten op het repertoire van Introdans:

  1.  Nowhere (2016)