Alwin Nikolaïs

Choreograaf, ontwerper, componist – de Amerikaan Alwin Nikolaïs (1910-1993) zette al zijn talenten in voor één doel: het maken van abstract danstheater met geen andere pretentie dan het tot stand brengen van de meest fantastische en magische vormen. Álles bedacht en ontwierp Nikolaïs zelf: de dans, de attributen die de dans beïnvloeden (zoals elastieken en spiegels), het licht, het decor, de kostuums, de film- en diaprojecties, de elektronische muziek. Dat hij alles in eigen hand wilde houden, is ook wel begrijpelijk, want alleen als alle facetten naadloos op elkaar zijn afgestemd, levert dat de betoverende beelden op waar Nicolaïs om bekend staat.

Meesterwerken

Met zijn originele en visuele meesterwerken heeft Nikolaïs een belangrijk stempel op de kunsten gedrukt. Hij inspireerde niet alleen choreografen en theatermakers, maar bijvoorbeeld ook op Broadway en op televisie zag – en zie – je invloeden van zijn werk terug. Veel van de hoogtepunten uit Nikolaïs’ oeuvre dateren uit de jaren vijftig en zestig van de vorige eeuw, maar gedateerd is zijn werk geenszins. De beelden die hij schept zijn tijdloos en steeds nieuwe generaties toeschouwers raken erdoor gefascineerd.

Carrière 

Nikolaïs (geboren in Southington, Connecticut, VS, als zoon van een Russische vader en een Duitse moeder) studeerde op jonge leeftijd piano en trad voor het eerst op als organist bij stomme films. Als jonge artiest raakte hij geïnteresseerd in het ontwerpen van decors, acteren, poppenspel en componeren, en na het zien van een voorstelling van de legendarische Duitse danseres Mary Wigman besloot hij – op zijn eenentwintigste – een dansstudie te gaan volgen. Tijdens zomercursussen aan het Bennington College in Vermont kreeg hij les van diverse grootheden van de Amerikaanse moderne dans, onder wie Martha Graham, Doris Humphrey en Hanya Holm. In 1940 maakte hij, daartoe gestimuleerd door zijn vaste docente Truda Kaschmann, zijn eerste choreografie: Eight Column Line. Na de Tweede Wereldoorlog, waarin hij in Europa diende, vervolgde hij zijn opleiding in New York bij Hanya Holm en werd niet lang daarna tot haar assistent benoemd.

Nikolaïs Dance Theatre

In 1948 werd hij aangesteld als directeur van het Henry Street Playhouse, waar hij een dansgezelschap begon dat later zou uitgroeien tot het Nikolaïs Dance Theatre. Met deze groep wist hij zich, samen met ‘associate director’ en choreograaf Murray Louis, al snel in de frontlinie van de moderne Amerikaanse dans te plaatsen en na een enorm succesvol optreden in Parijs in 1968 kreeg het gezelschap ook volop internationale erkenning. Dat werd onderstreept met talloze Amerikaanse en buitenlandse prijzen en eredoctoraten. Zo kreeg Nikolaïs uit handen van president Roland Reagan de prestigieuze National Medal of Arts, en benoemde de Franse overheid hem tot Chevalier de l’Ordre National de la Legion d’Honneur en Commandeur dans l’Ordre des Arts et des Lettres. Nikolaïs ligt begraven op Père-Lachaise in Parijs.

Exclusief bij Introdans

Hoewel Nikolaïs zijn producties – hij maakte er rond de honderd – niet specifiek voor kinderen creëerde, blijken veel van zijn fantasievolle creaties uitermate goed in de smaak te vallen bij een jong publiek. Introdans is het enige gezelschap in Nederland dat zijn werk mag uitvoeren en sinds 2008 heeft Introdans Ensemble voor de Jeugd maar liefst elf choreografieën van hem op het repertoire genomen.

 Balleten op het repertoire van Introdans:

  1.  Arcade (2008)
  2.  Tensile Involvement (2008)
  3.  Girls Trio (2008)
  4.  Mantis (2008)
  5.  Pond (2010)
  6.  Mechanical Organ (2010)
  7.  Artisan (2010)
  8.  Noumenon (2010)
  9.  Dime in the Slot (2010
  10.  Two not yet together (2010)
  11.  Crucible (2013)

www.nikolaislouis.org